2005, Cilt 14, Sayı 2, Sayfa(lar) 065-070
Hemodiyaliz Hastalarında Standart Heparin ve Düşük Moleküler Ağırlıklı Heparinin Lipid Profili ve C-Reaktif Protein Üzerine Etkilerinin Karşılaştırılması
Orhan Kürşat Poyrazoğlu1, Ayhan Doğukan1, Yusuf Özkan2, Bilge Aygen1, Ali İhsan Günal1
1Fırat Üniversitesi Fırat Tıp Merkezi, Nefroloji BD, Elazığ
2Fırat Üniversitesi Fırat Tıp Merkezi, Endokrinoloji BD, Elazığ
Anahtar Sözcükler: Hemodiyaliz, düşük moleküler ağırlıklı heparin, standart heparin, lipid, C-reaktif protein

Hemodiyaliz (HD) hastalarında lipid profilinde bozulma olduğu bilinmektedir. Bu durum kardiyovasküler hastalık açısından önemli bir risk faktörüdür. Düşük moleküler ağırlıklı heparinin (DMAH) HD hastalarında serum lipid profili üzerine olumlu etkileri olduğu ileri sürülmesine rağmen, bu konu halen tartışmalıdır. Ayrıca HD hastalarında kronik bir inflamasyon olduğu ve bunun da kardiyovasküler hastalık açısından bir risk faktörü olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, DMAH'nin ve standart heparinin (SH) lipid profili üzerine ve inflamasyon parametrelerinden biri olan C-reaktif protein (CRP) üzerine olan etkileri, ileriye dönük, çapraz değişimli olarak karşılaştırıldı.

İleriye dönük, rasgele yöntemli, çapraz değişimli çalışma olarak tasarlanmış olan bu çalışmada, çalışma şartlarına uygun 30 kronik hemodiyaliz hastası alındı. Hastalar rasgele yöntemle 15'er kişilik iki gruba ayrıldı. Grup I'deki hastalara SH, grup II'deki hastalara ise DMAH (dalteparin) verildi. Hastalar 16 hafta boyunca takip edildi. Çalışmanın başlangıcında, sekizinci haftanın sonunda tedavi rejimi değiştirilmeden önce ve takip eden sekiz hafta sonra her iki gruptan diyalizden hemen önce kan örnekleri alınarak on altıncı hafta sonunda çalışma bitirildi. Lipid profili ile birlikte yüksek duyarlılıklı CRP ve albümin değerlendirildi.

Başlangıçta, tedavi rejimi değiştirilmeden hemen önce ve değiştirildikten sonra değerlendirilen lipid parametrelerinde ve serum albümin seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim gözlenmezken (p>0.05), değişim öncesi ve değişim sonrasında DMAH kullanılan olgularda CRP istatistiksel olarak anlamlı azalma gösterdi (p<0.05).

HD hastalarında iki aylık süre içinde lipid profiline etki açısından SH ile DMAH arasında fark gözlenmedi. Ancak lipid profilindeki ve albümin seviyelerindeki değişimden bağımsız olarak kardiyovasküler morbiditeden ve belki de mortaliteden sorumlu olan inflamasyon, DMAH ile anlamlı olarak azalmıştır. Daha uzun dönemli çalışmaların yapılması gerekmekle birlikte, lipid parametrelerinde değişim olmaksızın inflamasyonda gözlenen olumlu etkisini göz önünde bulundurduğumuzda, antikoagülasyonun zorunlu olduğu HD'de DMAH'lerin SH'ye oranla daha avantajlı olduğu ifade edilebilir.


Türk Nefroloji Derneği'nin yayın organıdır.